Trả lời nhanh
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được Quốc hội khoá XV thông qua sáng 29/6/2024 và có hiệu lực từ 01/7/2025. Luật gồm 11 chương, 141 điều, tăng 2 chương và 16 điều so với Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Hai thay đổi chạm tới nhiều người nhất là giảm điều kiện hưởng lương hưu xuống 15 năm đóng và bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi.
Luật mới lớn cỡ nào
Đây là lần sửa lớn nhất của chính sách bảo hiểm xã hội trong nhiều năm. Vài con số cho thấy quy mô:
| Hạng mục | Nội dung |
|---|---|
| Ngày thông qua | Sáng 29/6/2024, kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá XV |
| Hiệu lực thi hành | 01/7/2025 |
| Quy mô | 11 chương, 141 điều |
| So với Luật Bảo hiểm xã hội 2014 | Tăng 2 chương và 16 điều |
Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổng hợp các thay đổi thành 14 nội dung mới trọng tâm. Dưới đây là đủ 14 nội dung, kèm phần nói rõ nội dung nào chạm tới bạn.
Bốn nội dung về hệ thống đa tầng
- Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội để hình thành hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng. Giảm tuổi hưởng từ 80 xuống 75, riêng người thuộc hộ nghèo và cận nghèo được hưởng từ 70 tuổi.
- Gia tăng liên kết giữa tầng trợ cấp hưu trí xã hội và bảo hiểm xã hội cơ bản. Người không đủ 15 năm đóng được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình.
- Mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc, gồm chủ hộ kinh doanh, người hoạt động không chuyên trách cấp xã, người làm việc không trọn thời gian.
- Bổ sung quyền hưởng chế độ ốm đau, thai sản cho người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
Nội dung số 1 là chế độ hoàn toàn mới. Chi tiết xem tại trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi.
Hệ thống đa tầng nghĩa là gì
Bốn nội dung trên đi cùng nhau vì chúng phục vụ một ý tưởng: thay vì chỉ có một cửa duy nhất là lương hưu, hệ thống nay có nhiều tầng đỡ, để người về già không rơi vào cảnh trắng tay chỉ vì thiếu vài năm đóng.
| Tầng | Dành cho ai | Nguồn chi |
|---|---|---|
| Trợ cấp hưu trí xã hội | Người cao tuổi không có lương hưu, đủ tuổi theo quy định | Ngân sách nhà nước |
| Trợ cấp hằng tháng | Người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu | Chính khoản đóng của người đó |
| Lương hưu | Người đóng đủ số năm và đủ tuổi theo quy định | Quỹ bảo hiểm xã hội |
Điểm đáng chú ý ở tầng giữa: người không đủ 15 năm đóng vẫn nhận được trợ cấp hằng tháng lấy từ chính khoản mình đã đóng, thay vì phải rút một lần rồi mất hết quyền lợi về sau. Trong thời gian hưởng trợ cấp đó, họ còn được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.
Ba nội dung về lương hưu
- Bổ sung chế độ thai sản vào bảo hiểm xã hội tự nguyện, với mức trợ cấp 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh, do ngân sách bảo đảm.
- Đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu 15 năm là được hưởng lương hưu, giảm từ mốc 20 năm trước đây.
- Khuyến khích bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu, đồng thời giới hạn việc hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Ba nội dung này đi liền nhau và là phần được bàn nhiều nhất. Đọc thêm đóng đủ 15 năm đã được hưởng lương hưu và rút một lần hay chờ lương hưu.
Bảy nội dung còn lại
- Bảo đảm quyền với lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, bổ sung quy định tính thời gian tham gia theo điều ước quốc tế.
- Nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, mở rộng danh mục và phương thức đầu tư.
- Bổ sung chương riêng về bảo hiểm hưu trí bổ sung, hướng tới mức lương hưu cao hơn.
- Quy định mức tham chiếu thay cho mức lương cơ sở. Mức tham chiếu được điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.
- Dành riêng một chương quy định quản lý thu, đóng bảo hiểm xã hội, làm rõ hành vi chậm đóng và trốn đóng.
- Quy định giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, đơn giản hoá hồ sơ và thủ tục.
- Sửa đổi, bổ sung quy định các chế độ bảo hiểm xã hội, kế thừa quy định hợp lý và sửa các điều chưa phù hợp thực tiễn.
Nội dung 11 về mức tham chiếu đáng chú ý hơn vẻ ngoài kỹ thuật của nó. Rất nhiều mốc quyền lợi được ghi bằng bội số của mức này, nên khi mức tham chiếu đổi thì số tiền thực nhận đổi theo. Nội dung 12 về chậm đóng, trốn đóng thì liên quan trực tiếp tới việc tra cứu xem công ty có đóng đủ cho bạn không.
Tải app VssIDBảo hiểm xã hội số
Cơ quan bảo hiểm xã hội không bao giờ hỏi mã OTP của bạn qua điện thoại.
Ba nội dung nên đọc kỹ nhất
| Nội dung | Ai bị ảnh hưởng |
|---|---|
| Giảm điều kiện xuống 15 năm đóng | Người đi làm muộn, người có quãng đóng đứt gãy, người tham gia tự nguyện |
| Giới hạn hưởng bảo hiểm xã hội một lần | Người đang cân nhắc rút sau khi nghỉ việc |
| Mở rộng đối tượng bắt buộc | Chủ hộ kinh doanh, cán bộ không chuyên trách cấp xã, người làm bán thời gian |
Nếu bạn thuộc nhóm nào trong cột bên phải, ba bài liên quan ở trên là nơi nên đọc tiếp, vì mỗi bài đi sâu vào một nội dung với số liệu cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Luật mới áp dụng từ khi nào?
Từ ngày 01/7/2025. Một số nội dung có mốc riêng theo văn bản hướng dẫn, ví dụ tuổi nghỉ hưu được điều chỉnh theo lộ trình từng năm.
Người đã đóng trước 01/7/2025 có bị ảnh hưởng không?
Thời gian đã đóng vẫn được ghi nhận đầy đủ. Luật thay đổi điều kiện và mức hưởng về sau, không xoá thời gian bạn đã tích luỹ. Bạn nên kiểm tra lại quá trình đóng trên app VssID để chắc chắn dữ liệu đúng.
Mức tham chiếu khác mức lương cơ sở thế nào?
Mức tham chiếu là khái niệm mới thay cho mức lương cơ sở trong các công thức tính bảo hiểm xã hội, được điều chỉnh trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế. Hiện mức tham chiếu đang bằng mức lương cơ sở.
